ชนิดของพืชที่นำมาทำเป็นยาสมุนไพร

พืชจำพวกต้น  ได้แก่ พืชพรรณไม้ เป็นต้นเล็ก ต้นใหญ่ เป็นกอ เป็นพุ่ม มีแก่นบ้าง ไม่มีแก่นบ้าง ซึ่งนิยมเรียกกันว่า ต้น ส่วนมากใช้ราก แก่น เปลือก ใบ ฝักหรือลูก จะอธิบายถึงรสและสรรพคุณของส่วนที่ใช้ทำยา ดังต่อไปนี้ :

กรรณิกา(กันนิกา) ไม้พุ่มขนาดใหญ่ หรือ ไม้ยืนต้นขนาดเล็ก
ต้น     รสขมเย็น     สรรพคุณ     แก้ปวดศีรษะ
ใบ     รสขม     สรรพคุณ     บำรุงน้ำดี
ดอก     รสขมหวาน     สรรพคุณ     แก้ไข้ แก้ลมวิงเวียน
ราก     รสขม    สรรพคุณ  แก้ท้องผูก บำรุงธาตุ บำรุงกำลัง บำรุงเส้นผมให้ดกดำบำรุงผิวหนังให้สดชื่น
กฤษณา (ไม้หอม ) ไม้ต้นขนาดย่อม ถึงขนาดกลาง
เนื้อไม้ รสขมหวาน สรรพคุณ บำรุงโลหิต บำรุงหัวใจ บำรุงตับ ปอด แก้ลมหน้ามืดวิงเวียน
กันเกรา(ตำเสา) ไม้ยืนต้นขนาดกลางถึงใหญ่
แก่น รสเฝื่อนฝาดขม สรรพคุณ แก้ไข้จับสั่น บำรุงธาตุ แก้หืด ไอมองคร่อ ริดสีดวง ท้องมาน แน่นหน้าอก ท้องเดิน มูกเลือด แก้พิษฝีกาฬ บำรุงม้าม บำรุงโลหิต แก้ปวดแสบ ปวดร้อน เป็นยาอายุวัฒนะ
กรัก (แก่นขนุนละมุด) ไม้ยืนต้นขนาดกลางถึงใหญ่
แก่น รสหวานชุ่มขม สรรพคุณ บำรุงกำลัง บำรุงโลหิต สมานแผล
ใบ เผาให้เป็นถ่านผสมกับน้ำปูนใสหยอดหู สรรพคุณ แก้ปวดหู แก้หูเป็นน้ำหนวก
ไส้ในลูก รสฝาดหอมหวาน สรรพคุณ แก้ตกเลือดทางทวารเบาของสตรี กินแล้วทำให้เลือดหยุด
กัลปพฤกษ์ ไม้ยืนต้นขนาดกลาง ใบเล็กคล้ายขี้เหล็ก ดอกขาวคล้ายแคฝอย ฝักแบนยาว ข้างในเป็นชั้นๆ สีเทา ภายนอกฝักเป็นกำมะหยี่
เนื้อในฝัก รสขมเอียนติดหวานเล็กน้อย สรรพคุณ ระบายท้อง แก้อุจจาระ เป็นพรรดึก และระบายท้องเด็กได้ดี
กัลปังหา(กาละปังหา) ไม้พุ่มขนาดย่อม เกิดใต้ทะเล ไม่มีใบและดอก
เนื้อไม้และต้น รสฝาด สรรพคุณ สมานแผล แก้เนื้อหนังฉีกขาด แก้บาดแผลตามเนื้ออ่อน
กระเชา ไม้ยืนต้นขนาดใหญ่
เปลือก รสเมา แก้โรคผิวหนัง แก้ปวดข้อ
กระทิง ไม้ยืนต้นขนาดกลาง
ใบ ขยำแช่น้ำสะอาดล้างตา สรรพคุณ แก้ตาแดง ตาฝ้า ตามัว
น้ำมันจากเมล็ด รสร้อน สรรพคุณ ทาถูนวด แก้ปวดข้อ แก้เคล็ดขัดยอก บวม
ดอก กลิ่นหอม รสเย็น สรรพคุณ บำรุงหัวใจ
กระแบก ไม้ยืนต้นขนาดกลางถึงใหญ่
เปลือกต้น รสฝาด สรรพคุณ คุมธาตุ แก้ท้องร่วง สมานแผล
กระเบียน(มะกอกพราน) ไม้พุ่มขนาดใหญ่
ใบ รสฝาด สรรพคุณ ตำพอกบาดแผลสดหายเร็ว
กระเบา (กระเบาน้ำ) ไม้ยืนต้นขนาดกลางถึงใหญ่
ผลสุก รับประทานเนื้อในได้ คล้ายเผือก
น้ำมันจากเมล็ดใน รสเมาเบื่อ สรรพคุณ แก้โรคผิวหนังต่างๆ แก้โรคเรื้อน
กะโบลิง ไม้ยืนต้นขนาดกลาง
เปลือกต้น รสเมาเบื่อ สรรพคุณ เป็นยาบำรุงผม
เปลือกต้นและผล รสเมาเบื่อ สรรพคุณ ทาแก้ปวด ปวดข้อ ปวดกล้ามเนื้อ ทากันทากกัด
กะพังอาด (พญามือเหล็ก) ไม้ยืนต้นขนาดกลาง
แก่นและเนื้อไม้ รสขมเมาเล็กน้อย สรรพคุณ ดับไข้จับสั่น ดับพาไข้ แก้กระษัย แก้โลหิต    ลดความร้อน ฝนทาศีรษะ แก้รังแค
กะเพราทั้ง 2 (ขาว-แดง) ไม้ต้นเล็ก
ใช้ทั้ง 5 รสเผ็ดร้อน สรรพคุณ บำรุงธาตุ แก้ปวดท้อง ขับผายลม แก้ท้องอืดเฟ้อ
กระแจะ ไม้ยืนต้นขนาดกลาง
ผล รสมันสุขุม สรรพคุณ บำรุงร่างกาย
เนื้อไม้ รสจืดเย็น สรรพคุณ แก้กระษัย  แก้โลหิตพิการ  ดับพิษร้อน     
เปลือกต้น  รสมันสุขุม สรรพคุณ บำรุงดวงจิต ขับผายลม แก้ไข้
กระเจี๊ยบแดง ไม้ล้มลุกเนื้ออ่อน ขึ้นเป็นพุ่มเตี้ย
ใบ รสเปรี้ยว สรรพคุณ กัดเสลด ทำให้โลหิตไหลเวียนดี
เมล็ดใน รสจืดเป็นเมือก สรรพคุณ แก้อ่อนเพลีย บำรุงกำลัง บำรุงธาตุ
ใช้ทั้ง 5 สรรพคุณ แก้พยาธิตัวจี๊ด
ผล รสจืดเมาเล็กน้อย สรรพคุณ ขับเหงื่อ แก้ร้อนภายใน
กระดังงาไทย ไม้ยืนต้นขนาดกลาง
น้ำมันที่กลั่นออกจากดอก ใช้ปรุงเป็นเครื่องสำอาง
ต้น กิ่ง ก้าน ใบ รสเฝื่อน สรรพคุณ ขับปัสสาวะ ปัสสาวะพิการ
ดอก รสสุขุมกลิ่นหอม สรรพคุณ บำรุงโลหิต บำรุงธาตุ บำรุงหัวใจ
กระโดงแดง ไม้ยืนต้นขนาดย่อม
ใบ รสขมเมา สรรพคุณ ระงับปราสาท แก้ปวดเมื่อยตามร่างกาย ทำให้นอนหลับสบาย
กระโดน ไม้ยืนต้นขนาดกลาง
เปลือกต้น รสฝาดเมา สรรพคุณ แก้พิษงู สมานแผล แก้เคล็ด เมื่อย
ดอก รสสุขุม สรรพคุณ บำรุงภายหลังคลอดบุตร
กระโดนดิน ไม้ยืนต้นขนาดกลาง
เปลือกต้น รสจืด สรรพคุณ ขับปัสสาวะ แก้ปวดเมื่อยตามร่างกาย แก้ไตพิการ แก้เบาหวาน
กระตังใบ(กระตังบาย) ไม้พุ่มขนาดย่อม
ราก รสเมาเบื่อ สรรพคุณ แก้ไข้ ขับเหงื่อ แก้ปวดเมื่อยตามร่างกาย
กระถินไซ่ง่อน ไม้ยืนต้นขนาดกลาง
เปลือกต้น รสฝาด สรรพคุณ แก้ท้องร่วง แก้บิด แก้ธาตุพิการ คุมธาตุ สมานแผล
ราก รสเมาเบื่อ สรรพคุณ แก้ไข้ ขับเหงื่อ แก้ปวดเมื่อยตามร่างกาย
กระถินเทศ(กระถินดอกหอม) ไม้พุ่มขนาดใหญ่
ราก รสเฝื่อน สรรพคุณ แก้พิษสัตว์กัดต่อย เป็นยาอายุวัฒนะ
กระถินไทย(กระถินดอกขาว) ไม้พุ่มขนาดกลาง
ราก รสจืดเฝื่อน สรรพคุณ ขับระดูขาว ขับผายลม เป็นยาอายุวัฒนะ
กระถินป่า ไม้ยืนต้นขนาดเล็ก
เปลือกและราก รสฝาด สรรพคุณ แก้ท้องร่วง แก้อาเจียน แก้อติสาร (ลงแดง)สมานแผลห้ามเลือด
กระถินพิมาน(กระถินวิมาน) ไม้ยืนต้นขนาดกลาง
ราก รสฝาดเฝื่อน สรรพคุณ แก้พิษสัตว์กัดต่อย
เห็ดที่เกิดขึ้นจากไม้กระถินพิมาน รสเบื่อเมา แก้ปวดฝีในหู แก้เริม งูสวัด ผสมกับตัวยาแก้ไข้พิษ ไข้กาฬ
กระทุ่ม ไม้ยืนต้นขนาดกลางถึงใหญ่
ใบ รสขมเฝื่อนเมา สรรพคุณ แก้ท้องร่วง แก้ปวดมวนในท้อง
กระท้อนป่า ไม้ยืนต้นขนาดกลางถึงใหญ่
ราก(สุม) รสฝาดเย็น สรรพคุณ ดับพาร้อน ถอนพิษไข้ แก้ไข้รากสาด แก้บิด ใช้ผสมยามหานิล มหากาฬ
กระท่อม ไม้ยืนต้นขนาดกลาง
ใบ รสขมเฝื่อนเมา สรรพคุณ แก้ปวดท้อง แก้บิด ปวดเบ่ง ท้องร่วงลงแดง แก้ปวดเมื่อยตามร่างกาย ถ้ารับประทานทำให้เมา อาเจียน คอแห้ง
กระบือเจ็ดตัว(กระทู้เจ็ดแบก) ไม้พุ่มขนาดเล็ก
ใบ รสร้อน สรรพคุณ ขับน้ำคาวปลา แก้สันนิบาตหน้าเพลิง ขับเลือดหลังการคลอดบุตร
การบูรขาว-ดำ ไม้ยืนต้นขนาดกลางถึงใหญ่
เมล็ดใน รสฝาด สรรพคุณ แก้บิด ท้องร่วง ปวดเบ่ง คุมธาตุ
เปลือกต้น รสฝาด สรรพคุณ คุมธาตุ สมานแผล
กระพี้เขาควาย ไม้ยืนต้นขนาดกลางถึงขนาดใหญ่
เนื้อไม้ รสจืดเย็น สรรพคุณ แก้พาไข้กลับช้ำ ถอนพิษไข้ ถอนพิษผิดสำแดง แก้ร้อนใน
กราย(หางกราย) ไม้ยืนต้นขนาดกลาง
ลูก รสฝาด สรรพคุณ แก้บิด อุจจาระเป็นมูกเลือด ปวดเบ่ง เสมหะเป็นพิษ แก้ท้องเดิน
เปลือกต้น รสฝาด สรรพคุณ กล่อมเสมหะและให้อุจจาระเป็นก้อน แก้อุจจาระเป็นฟอง
กรวยป่า ไม้ยืนต้นขนาดกลางถึงขนาดใหญ่
ใบ รสเมา สรรพคุณ แก้พิษกาฬ แก้โรคผิวหนังผื่นคัน แก้ริดสีดวงจมูก
ดอก รสเมาเย็น สรรพคุณ แก้พิษกาฬ พิษไข้
เมล็ด รสเมาเย็น สรรพคุณ แก้ริดสีดวงทวาร
กล้วยตีบ ไม้ล้มลุก
ราก รสฝาดเย็น สรรพคุณ แก้ไข้ท้องเสีย (ใช้รากสาด) แก้ร้อนในกระหายน้ำ
ใบ รสฝาด สรรพคุณ แก้ริดสีดวงจมูก แก้ผื่นคันตามผิวหนัง
กวาวต้น ไม้ยืนต้นขนาดกลางถึงใหญ่
ดอก รสเย็น สรรพคุณ ถอนพิษไข้ ผสมยาหยอดตาแก้ตาฟาง ขับปัสสาวะ
ยาง รสฝาด สรรพคุณ แก้ท้องร่วง
ใบ รสเย็น สรรพคุณ ตำพอกถอนพิษฝีและสิว
เมล็ด รสเมาเบื่อ สรรพคุณ ขับพยาธิไส้เดือน
ราก รสเมาร้อน สรรพคุณ แก้ท้องขึ้นอืดเฟ้อ ขับพยาธิ แก้ริดสีดวงทวาร
การะเกด เป็นไม้พุ่มจำพวกเตย
ดอก รสขมหอม สรรพคุณ แก้โรคเสมหะในอก บำรุงธาตุ ใช้ผสมยาหอม
การบูร ไม้ยืนต้นขนาดกลางถึงขนาดใหญ่
ใบ เปลือกต้น เนื้อไม้ กลั่นเป็นการบูรเกล็ด ได้รสร้อน สรรพคุณ แก้ปวดท้อง จุกเสียด แก้ธาตุพิการ ขับลมในลำไส้ แก้ไอ
กาหลง ไม้พุ่มขนาดย่อมถึงกลาง
ดอก รสจืด สรรพคุณ แก้ปวดศีรษะ ลดความดันโลหิตสูง แก้เลือดออกตามไรฟัน แก้เสมหะ
กาสามปีก(เกล็ดปลาช่อน) ไม้ยืนต้นขนาดกลาง และเป็นไม้พุ่มขนาดย่อมก็มี
เปลือกราก รสจืดเฝื่อน สรรพคุณ แก้ปวด แก้เคล็ดบวม
ใบ รสจืด สรรพคุณ แก้ไข้
ก้างปลาแดง ไม้พุ่มขนาดกลาง
ราก รสจืดเย็น สรรพคุณ แก้ร้อนในกระหายน้ำ แก้ไข้ ขับพิษไข้หัว (หัด,สุกใส, ดำแดง) ลดความร้อน (แก้ตัวร้อน)
ก้างปลาทะเล ไม้พุ่มขนาดย่อม และเกิดตามชายทะเล
ใบ เนื้อไม้ รสกร่อยเค็ม สรรพคุณ แก้ไข้กำเดา รักษาตา
เปลือกต้น รสฝาดเค็ม สรรพคุณ สมานแผล ห้ามเลือด
ราก รสเย็นกร่อย สรรพคุณ แก้ร้อนในกระหายน้ำ แก้ไข้ ถอนพิษผิดสำแดง ถอนพิษไข้กาฬ
กานพลู ไม้ยืนต้นขนาดย่อม
ดอก รสร้อน สรรพคุณ บำรุงธาตุ แก้ปวดท้อง แน่น จุกเสียด แก้รำมะนาด แก้ปวดฟัน
น้ำมัน  รสร้อน  สรรพคุณ  ทาผิวหนังทำให้ชา  ระงับอาการกระตุก  ตะคริว  ขับผายลม  แก้ปวดท้อง ท้องขึ้น แก้ท้องร่วง ชุบลำสีอุดฟันแก้ปวดฟัน ทุบ 1  ดอกใส่ขวดนมให้เด็ก  รับประทานแก้ท้องขึ้น  แก้ปวดท้อง  และแก้ไอ
ก้ามกุ้ง ก้ามกาม ไม้ยืนต้นขนาดกลาง
ก้ามปู
เมล็ด รสเมา สรรพคุณ แก้กลาก เกลื้อน โรคเรื้อน
เปลือกต้น รสฝาด สรรพคุณ แก้ปากเปื่อยเป็นแผล แก้เหงือกบวม แก้ปวดฟัน แก้ท้องร่วง แก้ริดสีดวงทวาร
กุ่มน้ำ ไม้ยืนต้นขนาดย่อมถึงขนาดกลาง
ราก รสร้อน สรรพคุณ แก้ปวดท้อง บำรุงธาตุ
เปลือกต้น รสร้อน สรรพคุณ ขับลมในลำไส้ ขับผายลม
กุ่มบก ไม้ยืนต้นขนาดกลาง
ใบ รสจืดเย็น สรรพคุณ บำรุงหัวใจ
เปลือกต้น รสร้อน สรรพคุณ ขับลมในลำไส้ แก้แน่นท้อง มักใช้ร่วมกับเปลือกต้นทองหลางใบมน
แก้ว ไม้ยืนต้นขนาดย่อม
ใบ รสร้อนเผ็ด ขมสุขุม สรรพคุณ ขับโลหิตระดูสตี บำรุงธาตุ แก้จุกเสียดแน่นในท้องขับผายลม
รากแห้ง-สด รสเผ็ดขมสุขุม สรรพคุณ แก้ปวดสะเอว แก้ผื่นคันที่เกิดจากความชื้น แก้ฝีฝักบัวที่เต้านม แก้ฝีมดลูก แผลคัน พิษแลงสัตว์กัดต่อย
โกงกาง(มีทั้งชนิดใบใหญ่และใบเล็ก) ไม้ยืนต้นขนาดเล็กถึงกลาง
เปลือกต้น รสฝาดเค็ม สรรพคุณ ห้ามโลหิต สมานแผล แก้ท้องร่วง แก้บิด แก้อติสาร
โกฐกะกลิ้ง(แสลงใจ,ลูกกะจี้,ว่านไฟต้น) ไม้ยืนต้นขนาดกลาง
เมล็ด(มีส่วนผสมของสตริ๊คนิน) รสขมเมา สรรพคุณ แก้ลมอัมพาต อิดโรย บำรุงธาตุ บำรุงหัวใจ เจริญอาหารขับน้ำย่อย กระตุ้นประสาทส่วนกลาง ถ้ารับประทานมากเป็นพิษทำให้กล้ามเนื้อกระตุก ชัก ขากรรไกรแข็ง
ใบ รสเมาเบื่อ สรรพคุณ ตำพอกแก้แผลเน่าเปื่อยเรื้อรัง
โกฐกักกรา ไม้ต้นขนาดกลาง รากส่งมาจากจีน อินเดีย ฮ่องกง
ราก รสฝาดน้อย เผ็ดร้อนซ่า สรรพคุณ ขับลมในลำใส้ แก้คลื่นเหียนอาเจียน แก้ดีพิการ ปวดหัวตัวร้อน นอนสะดุ้ง แก้ริดสีดวงทวาร
โกฐกระดูก เป็นไม้ต้นขนาดเล็กถึงกลาง จากประเทศจีน
เปลือกราก รสร้อน กลิ่นหอม สรรพคุณ แก้ลมวิงเวียน หน้ามืด ตาลาย ขับลมในลำใส้ แก้โลหิตจาง
โกฐก้านพร้าว ไม้ล้มลุกเนื้ออ่อน
ราก มีลักษณะคล้ายทางหนูมะพร้าวแห้ง ไม่มีกลิ่นหอมใด ๆ รสเย็น สรรพคุณ แก้ไข้ แก้หอบ แก้สะอึก แก้เสมหะเป็นพิษ
โกฐจุฬาลัมพา ไม้เนื้อ่อนล้มลุกเป็นพุ่มขนาดย่อม
ใช้ทั้งต้น รสขมกลิ่นหอม สรรพคุณ แก้ไข้เจรียง แก้ไช้ที่มีผื่นขึ้นตามตัว เช่น หัดเหือด สุกใส ดำแดง ฝีดาษ ไข้รากสาด แก้หืด ไอ แก้ไข้เพื่อเสมหะ
โกฐน้ำเต้า ไม้พุ่มขนาดใหญ่
ราก (ปอกเปลือกออกนำไปนึ่งแล้วตากแห้ง) รสฝาดหอม สรรพคุณ แก่ธาตุพิการอาหารไม่ย่อย บำรุงธาตุแก้ท้องอืด ขับลมในลำไส้ ขับปัสสาวะและอุจจาระให้เดินสะดวก ระบายท้อง รู้ถ่ายรู้ปิดเอง แก้เจ็บตา แก้ริดสีดวงทวาร
โกฐสอ ไม้ขนาดเล็กจำพวกโสม
รากรสสุขมกลิ่นหอม สรรพคุณ แก้ไข้ แก้หืด แก้ไอ บำรุงหัวใจให้ชุ่มชื้น
กอมขม หรือ ดีงูต้น ไม้ยืนต้นขนาดกลาง
เนื้อไม้ รสขม สรรพคุณ แก้ไข้จับสั่น และไข้ตัวร้อน
เปลือกต้น รสขมจัด สรรพคุณ แก้ไข้จับสั่น (มาลาเรีย) ไข้ป้าง และไข้ทุกชนิด
ก่อ ไม้ยืนต้นขนาดกลาง
เปลือกต้น รสฝาด สรรพคุณ แก้ท้องร่วง แก้คลื่นเหียนอาเจียน สมานแผล ห้ามโลหิต
เนื้อในเมล็ด รสหวาน สรรพคุณ บำรุงกำลัง บำรุงลำไส้ แก้อ่อนเพลีย
กำจัด (พริกหอม ลูกระมาด หมากมาด) เป็นไม้ยืนต้นขนาดกลาง
เมล็ด รสสุขุมกลิ่นหอม สรรพคุณ แก้ลมวิงเวียน บำรุงโลหิต บำรุงหัวใจ ขับลมในลำไส้
รากและเนื้อไม้ รสร้อน สรรพคุณ ขับลมในลำไส้ แก้ลมขึ้นเบื้องสูง หน้ามืด ตาลาย วิงเวียน ขับระดู
กำลังช้างเผือก (กำลังช้างสาร) ไม้ยืนต้นขนาดกลาง
เนื้อไม้ รสขมน้อย สรรพคุณ บำรุงธาตุ แก้อ่อนเพลีย บำรุงโลหิต
กำลังวัวเถลิง (กำลังทรพี)ไม้พุ่มขนาดใหญ่
เนื้อไม้และเปลือกต้น รสขมเฝื่อน สรรพคุณบำรุงโลหิต บำรุงธาตุ บำรุงเส้นเอ็น บำรุงร่างกาย แก่ปวดเมื่อยตามร่างกาย
กำลังเสื่อโคร่ง (กำลังพญาเสื่อโคร่ง) ไม้ยืนต้นขนาดกลางถึงใหญ่
เปลือกต้น รสร้อนเล็กน้อย กลิ่นหอม สรรพคุณ บำรุงธาตุ บำรุงเส้นเอ็น เจริญอาหาร บำรุงกำลัง แก้ปวดเมื่อยตามร่างกาย
กำลังหนุมาน (กำลังราชสีห์) ไม้ยืนต้นขนาดกลางถึงใหญ่
เนื้อไม้และรากรสขม สรรพคุณ แก้น้ำดีพิการ คือ นอนสะดุ้ง ผวาหลับๆ ตื่นๆ ร้อนหน้าน้ำตาไหล
เกว้า (เขว้า กำยาน ชาติสมิง ) ไม้ยืนต้นขนาดใหญ่
ราก รสเมาเบื่อ สรรพคุณ แก้โรคผิวหนัง
ยอด รสเมาเบื่อ สรรพคุณ แก้ปวดศีรษะ
ใบสด รสเมาเบื่อ สรรพคุณ ตำคั้นเอาน้ำใส่แผลฆ่าเชื้อโรค
ยาง (เรียกว่ากำยาน) รสสุขุมหอม สรรพคุณ แก้ลม บำรุงเส้นเอ็น แก้หลอดลมอักเสบ สมานแผล แก้ขัดเบา
ขันทองพยาบาท ( หมากดูก ยาง ปรอก) ไม้พุ่มขนาดใหญ่ หรือไม้ยืนต้นขนาดย่อม
เนื้อไม้ รสเมาเบื่อ สรรพคุณ แก้ลมพิษ แก้ไข้ แก้กามโรค
เปลือกต้น รสเมาเบื่อ สรรพคุณ ทำให้ฟันทน รักษาโรคตับพิการ แก้ประดง แก้พิษในกระดูก แก้โรคผิวหนัง ฆ่าพยาธิ แก้โรคเรื้อน มะเร็ง คุดทะราด กลาก เกลื้อน
ข่าต้น (ตะไคร้ต้น เทพทาโร) ไม้ยืนต้นขนาดกลาง
เนื้อไม้และราก รสร้อนกลิ่นหอมฉุน สรรพคุณ แก้ท้องขึ้นอืดเฟ้อ ขับลมในลำไส้ แก้ลมขึ้นเบื้องสูง หน้ามืด วิงเวียน
ขี้ครอก ไม่พุ่มขนาดย่อมคล้ายมะเขือ
ใบ รสขื่น สรรพคุณ แก้ไอ ขับเสมหะ
ราก รสเย็น สรรพคุณ ถอนพิษไข้ทั้งปวง
ใช้ทั้ง 5 รสขื่นเย็น สรรพคุณ แก้ไตพิการ
ขี้หนอน ไม้ยืนต้นขนาดกลางถึงใหญ่
เปลือกต้นรสขมเย็น สรรพคุณ แก้ไข้ตัวร้อน แก้หวัดคัดจมูก น้ำมูกไหล
ขี้เหล็กบ้าน ไม้ยืนต้นขนาดกลางถึงใหญ่
ใบ รสขม สรรพคุณ แก้ระดูขาว แก้นิ่ว ขับปัสสาวะ แก้กระษัย ถ่ายพิษไข้ พิษเสมหะ ถ่ายพรรดึก
ดอก รสขม สรรพคุณ แก้หืด ฟอกศีรษะแก้รังแค แก้โรคประสาท แก้นอนไม่หลับ
เปลือกต้น รสขม สรรพคุณ แก้กระษัย แก้ริดสีดวงทวาร
กระพี้ รสขม สรรพคุณ แก้ร้อนรุ่ม กระสับกระส่ายเพราะพิษไข้
แก่น รสขม สรรพคุณ แก้กามโรค หนองใน แก้กระษัย แก้เหน็บชา แก้ไฟธาตุพิการ
ราก รสขมเย็น สรรพคุณ แก้ไข้กลับ แก้ซ้ำ
ขี้เหล็กเลือด ไม้ยืนต้นขนาดกลาง ใบอ่อนมีสีแดงเข้ม
แก่น รสขมจัด สรรพคุณ แก้กระษัย แก้ไตพิการ ปวดบั่นเอว ขับปัสสาวะ บำรุงโลหิต ขับระดูเสีย
ขี้อ้าย ไม้ยืนต้นขนาดกลางถึงใหญ่
เปลือกต้นรสฝาด สรรพคุณ แก้บิด แก้อุจจาระเป็นฟอง แก้ปวดเบ่ง สมานแผล
เข็มขาว (เข็มใหญ่) ไม้ยืนต้นขนาดย่อมถึงขนาดกลาง
ราก รสหวาน สรรพคุณ แก้โรคตา เจริญอาหาร
เข็มแดง ไม้พุ่มขนาดใหญ่
ราก รสหวานเย็น สรรพคุณ แก้เสมหะ แก้กำเดา บำรุงธาตุ แก้บวม แก้เจ็บตัว
เข็มป่า ไม้ยืนต้นขนาดย่อม ถึงขนาดกลาง
เปลือกต้น รสเมาเบื่อ สรรพคุณ ตำคั้นเอาน้ำหยอดหูฆ่าแมลงเข้าหู
ใบ รสเมาเบื่อ สรรพคุณ ฆ่าพยาธิทั้งปวง
ดอก รสฝาดเย็น สรรพคุณ แก้โรคตา ตาแฉะ ตาแดง
ลูก รสเมาเบื่อ สรรพคุณ แก้ริดสีดวงงอกในจมูก
ราก รสเฝื่อน สรรพคุณ ขับเสมหะในท้อง ขับแสมหะในทรวงอกและแก้ฝีในท้อง
เขยตาย(ลูกเขยตายแม่ยายทำศพ,เขยตายแม่ยายชักปก) เป็นไม้พุ่มขนาดเล็กถึงกลางเนื้อแข็ง
ราก รสชื่นปร่า สรรพคุณ กระทุ้งพิษ แก้พิษฝีภายในและภายนอก ขับน้ำนม แก้พิษงู พิษแมลงกัดต่อย แก้ไข้กาฬ แก้โรคผิวหนังพุพอง
ดอกและลูก รสร้อนเมา สรรพคุณ ตำทารักษาโรคหิด
ขอนดอก ไม้ยืนต้นตายจากต้นพิกุลและต้นตะแบก ลักษณะเหมือนไม้ผุสีขาวเป็นจุด ในเนื้อไม้
ขอนดอก รสจืดหอม สรรพคุณ บำรุงตับ ปอด หัวใจ บำรุงทารกในครรภ์ ทำให้ใจชุ่มชื่น
ข่อย ไม้ยืนต้นขนาดกลาง
แก่น รสเมาเบื่อ สรรพคุณ แก้แมงกินฟัน แก้ริดสีดวงจมูก
เปลือกต้นและเนื้อไม้ รสเมาเบื่อ สรรพคุณ แก้แมงกินฟัน แก้ปวดฟัน
ใบ รสเมาอ่อน สรรพคุณ คั่วให้กรอบชงน้ำรับประทานเป็นยาระบายอ่อนๆ
เมล็ด รสมันร้อนน้อย สรรพคุณ บำรุงธาตุ เจริญอาหาร แก้ท้องขึ้นอืดเฟ้อ เป็นยาอายุวัฒนะ
ราก รสเมาเบื่อ สรรพคุณ ฆ่าพยาธิ แผลเน่าเปื่อย
ข่อยหย็อง หรือ ข่อยเตี้ย ไม้ยืนต้นขนาด กลาง
รากและเนื้อไม้ รสเมาเบื่อ สรรพคุณ ขับปัสสาวะ ขับเมือกมันในลำไส้ แก้กระนัย ไตพิการ แก้คลื่นเหียนอาเจียน
เขี้ยวงู(เล็บครุฑ) ไม้ต้นขนาดย่อม
ราก รสจืดเย็น สรรพคุณ แก้นัยไตพิการ ขับปัสสาวะ แก้พิษซาง แก้ไข้ แก้สะอึก แก้ปวดศีรษะ ตัวร้อน แก้ไข้สันนิบาต
เมล็ด รสเมาเบื่อ สรรพคุณ แก้พิษสัตว์กัดต่อย ถอนพิษไข่เน่า ไม้ยืนต้นขนาดกลาง
เปลือกต้น รสฝาดหวานชุ่ม สรรพคุณ แก้พิษตานซาง แก้อุจจาระเป็นฟอง เหม็นเปรี้ยว แก้ท้องเสีย แก้ตานขโมย ขับพยาธิไส้เดือนในท้อง
ราก รสฝาดหวานเบื่อ ขับพยาธิไส้เดือน บำรุงธาตุ เจริญอาหาร
ไข่มด ไม้ยืนต้นขนาดกลาง
ใบ รสเมาเบื่อ สรรพคุณ แก้โรคผิวหนัง กลากเกลื้อน
ดอก รสเมาเบื่อ สรรพคุณ ขับพยาธิไส้เดือนในท้อง
ลูก รสร้อน สรรพคุณ ตำพอกฝี บ่มหนองให้แตกเร็ว
เปลือกต้น รสเมาเบื่อ สรรพคุณ ตำคั้นเอาน้ำหยอดหู แก้แมงเข้าหู
กระพี้ รสเมาเบื่อ สรรพคุณ แก้เกลื้อนช้าง
แก่น รสเมาเบื่อ สรรพคุณ แก้โรคเรื้อน
ราก รสเมาเบื่อ สรรพคุณ แก้พยาธิ ขี้กลาก แก้รังแค
คงคาเดือด (หมากเล็กหมากน้อย) ไม้ยืนต้นขนาดกลาง
ใบ,เปลือก,ต้น รสเย็นเฝื่อน สรรพคุณ ต้นเอาน้ำอาบ แก้คัน แก้ทรางตัวร้อน
คนทา(สีฟัน กะลันทา) ไม้พุ่มขนาดใหญ่
รากอ่อนและต้น รสขมเฝื่อนฝาดเย็น สรรพคุณ แท้องร่วง บิด ลดความร้อนในร่างกาย กระทุ้งพิษไข้พิษ ไข้กาฬ ไข้หัวลมทุกชนิด แก้ร้อนในกระหายน้ำ
คนทีสอเขมา หรือ คนทีสอดำ ไม้พุ่มขนาดใหญ่
เปลือกต้น รสร้อน สรรพคุณ แก้ปวดท้อง แก้เลือด แก้ลม เป็นยาอายุวัฒนะ
รากและใบ รสร้อน สรรพคุณ ต้มรับประทานหรือประคบ แก้ปวดข้อ ปวดกล้าเนื้อ บำรุงและรักษาไข้
ใบสด รสร้อนหอม สรรพคุณ คั้นเอาน้ำรับประทานแก้ปวดศีรษะ รักษาเยื่อจมูกอักเสบ ถอนพิษสาหร่ายทะเล
ยาง รสร้อนเมา สรรพคุณ บำรุงกำลัง ขับเลือดขับลมให้กระจาย ฆ่าพยาธิ ผิวหนัง แก้คุดทะราด
ราก รสเมาร้อน สรรพคุณ แก้ลม ขับเหงื่อ แก้ริดสีดวงแห้ง
คัดลิ้น ไม้ยืนต้นขนาดกลางถึงใหญ่
ราก รสร้อนจัด สรรพคุณ แก้เส้นเอ็นพิการ บำรุงเส้นเอ็น ห้ามใช้กับบุคคลที่เป็นโรคเส้นประสาทพิการ
คันทรง มี 2 ชนิด คือไม้พุ่มขนาดย่อมและเป็นต้นขนาดย่อม แต่สรรพคุณเหมือนกัน
เปลือกต้นและใบ รสฝาดเฝื่อน สรรพคุณ ต้มอาบแก้บวม เนื่องจากโรคไต หัวใจพิการ น้ำเหลืองเสีย เหน็บชา
คราม ไม้พุ่มต้นเล็ก
ใบ รสเย็น สรรพคุณ ดับพิษ แก้ไข้ตัวร้อน แก้ปวดศีรษะ
ต้น รสเย็น สรรพคุณ ฟอกขับปัสสาวะให้บริสุทธิ์ แก้กระษัย แก้นิ่ว แก้ปัสสาวะขุ่นข้น
ครอบทั้ง 3 (ครอบจักรวาล, ครอบตลับ, ครอบฟันสี) ไม้ล้มลุกเนื้ออ่อน
ครอบจักรวาล (สารเข้าเลือก,ก่องเข้า)
ครอบตลับ(มะก่องเข้าหลวง)
ครอบฟันสี (ตอบแตบ, โผงผาง)
ต้น รสขม สรรพคุณ บำรุงโลหิตและขับลม
ใบ รสขมติดร้อนเล็กน้อย สรรพคุณ บ่มหนองฝีให้แตกเร็ว
ดอก รสขม สรรพคุณ ฟอกลำไส้ให้สะอาด บ่มหนองให้เกิดเร็ว
ราก รสขม สรรพคุณ แก้ลม แก้ดี บำรุงธาตุ แก้มุตกิด แก้ไอ แก้ไข้ผอมเหลือง บำรุงกำลัง
ครอบฟันสี (ตอบแตบ, โผงผาง)
ต้น รสขม สรรพคุณ บำรุงโลหิตและขับลม
ใบ รสขมติดรอนเล็กน้อย สรรพคุณ บ่มหนองฝีให้แตกเร็ว
ดอก รสขม สรรพคุณ ฟอกลำไส้ให้สะอาด บ่มหนองให้เกิดเร็ว
ราก รสขม สรรพคุณ แก้ลม แก้ดี บำรุงธาตุ แก้มุตกิด แก้ไอ แก้ไข้ผอมเหลือง บำรุงกำลัง
คางแดง (คาง, กางขี้มอด, มะขามป่า) ไม้ยืนต้นขนาดกลางถึงขนาดใหญ่
เปลือกต้น รสฝาดเฝื่อน สรรพคุณ แก้ท้องร่วง แก้ตกโลหิต แก้บวม แก้ฝี แก้พยาธิ เปื่อยเน่า แก้ลำไส้พิการ บำรุงธาตุ ฝนทารักษาโรคเรื้อน แผลเน่าเปื่อยเรื้อรัง ทาหัวฝี
ใบ รสเฝื่อน สรรพคุณ แก้ไอ
ดอก รสหวาน สรรพคุณ บำรุงธาตุ แก้ปวดบาดแผล แก้พิษฟกบวม แก้คุดทะราด แก้ตาอักเสบ
ควินิน (ต้นซิงโคน่า) ไม้ยืนต้นขนาดกลาง
ก้าน,ใบและเปลือกต้น รสขมจัด สรรพคุณ แก้ไข้จับสั่น (มาลาเรีย) บำรุงน้ำดี แก้ร้อนใน
คูน (ชัยพฤกษ์) ไม้ยืนต้นขนาดย่อมถึงขนาดกลาง ใบใหญ่ ดอกสีเหลือง ห้อยเป็นพวง ฝักกลมยาวเกลียง เนื้อในสีดำ
เนื้อในฝัก รสหวานเอียน สรรพคุณ ระบายท้อง ช่วยบรรเทาการแน่นหน้าอก ฟกช้ำ แก้ลมเข้าข้อและขัดข้อ
ดอก รสขมเปรี้ยว สรรพคุณ แก้ไข้ เป็นยาระบาย
เปลือกและใบ รสฝาดเมา สรรพคุณ บดผสมทาฝี และเม็ดผื่นตามร่างกาย
ใบ รสเมา สรรพคุณ ระบายท้อง แก้พยาธิผิวหนัง
ราก รสเมา สรรพคุณ ฝนทารักษาขี้กลาก และเป็นยากระบายท้อง แก้คุดทะราด
แก่น นักไสยศาสตร์ใช้ทำปลัดขิกลงยันต์ผูกเอวเด็ก เพื่อให้ปีศาจไม่รบกวนเด็ก
เปลือกต้น รสฝาด สรรพคุณ แก้ท้องร่วง สมานแผล
เปลือกเม็ดและเปลือกฝัก รสเมาเบื่อ สรรพคุณ ถอนพิษยาเบื่อเมา ทำให้อาเจียน
กระพี้ รสเมา สรรพคุณ แก้รำมะนาด
แค (แคแดง,แคขาว) ไม้ยืนต้นขนาดกลาง
เปลือกต้น รสฝาดจัด สรรพคุณ แก้ท้องร่วง คุมธาตุ บิดมูกเลือด สมานแผลทั้งภายในและภายนอก
ใบ รสจืดมัน สรรพคุณ แก้ไข้เปลี่ยนอากาศ(ไข้หัวลม) แก้ไข้หวัด
เปลือกต้นแคป่า รสฝาด สรรพคุณ ต้มเอาน้ำชะล้างบาทดแผลให้แผลหายเร็ว
แคแตร (แคแกล) ไม้ป่ายืนต้นขนาดกลาง
ดอก รสหวานเย็น สรรพคุณ ขับเสมหะและโลหิต ขับผายลม
ราก รสหวานเย็น สรรพคุณ ขับเสมหะ แก้ลม
แคฝอย (แคขาว) ไม้ยืนต้นขนาดกลาง
เนื้อไม้และเปลือกต้น รสฝาดเฝื่อนหวาน สรรพคุณ แก้ท้องร่วง แก้บวม แก้ตกโลหิต แก้พยาธิ แก้ฝีเปื่อยพัง
ราก รสฝาดเย็น สรรพคุณ แก้ริดสีดวงงอก
คำไทย(คำแสด,คำเงาะ)ไม้พุ่มขนาดใหญ่ หรือไม้ยืนต้นขนาดเล็ก
ดอก รสหวาน สรรพคุณ บำรุงโลหิต แก้โรคโลหิตจาง สมานแผล แก้บิด แก้โรคไต
เมล็ด รสร้อนหอม สรรพคุณ แก้ลม สมานแผล ตัดไข้
รก (เนื้อหุ้มเมล็ด) รสหวาน สรรพคุณ ระบายท้อง
คำฝอย(คำ,ดอกคำ) ไม้ล้มลุกเนื้ออ่อน
ดอก รสหอมร้อน สรรพคุณ บำรุงหัวใจ บำรุงประสาท ขับระดู ดอกแห้ง รักษาโรคดีพิการ
เกสร รสหวาน สรรพคุณ บำรุงโลหิตและน้ำเหลืองให้เป็นปกติ แก้แสบร้อนตามผิวหนัง
เมล็ด รสหวานร้อน สรรพคุณ ระบายท้อง ขับเสมหะ แก้โรคผิวหนัง แก้บวม ขับระดู ป่นเป็นยาพอก แก้ปวดมดลูกหลังคลอดบุตร
น้ำมันจากเมล็ด รสร้อน สรรพคุณ แก้โรคขัดข้อ อัมพาต แก้ฝี
คว่ำตายหงายเป็น (ฆ้องสามย่านตัวผู้) ไม้ต้นเล็ก ใบหนา
ใบ รสเย็นเฝื่อน สรรพคุณ ตำพอกแก้ปวด แก้อักเสบ ฟกบวม และถอนพิษ น้ำที่คั้นจากใบผสมการบูรใช้ทาถูนวดแก้เคล็ด แก้ขัดแพลง
ไคร้เครือ ไม้ต้นเล็ก
ราก รสขมขื่นปร่า สรรพคุณ แก้พิษไข้ พิษกาฬ เจริญอาหาร ชูกำลัง
ฆ้องสามย่าน ไม้ต้นขนาดเล็ก
ใบ รสเย็น สรรพคุณ ตำพอกฝีถอนพิษ แก้ปวด รับประทานายในดับพิษร้อน ใบผสมน้ำประสานทองสะตุ ตำตากแดดให้แห้ง บดเป็นผงทาลิ้นเด็กอ่อน แก้ละอองซาง
งิ้ว ไม้ยืนต้นขนาดกลางถึงขนาดใหญ่
ใบสด สรรพคุณ ตำคั้นเอาน้ำทาต่อมในคออักเสบ กากพอกแก้ฟกช้ำ อักเสบบวม
ดอกแห้ง สรรพคุณ ตำผสมน้ำทาระงับปวด
ราก รสเบื่อเมา สรรพคุณ บำรุงกำลัง แต่ทำให้อาเจียน
ยาง รสฝาด สรรพคุณ แก้ท้องร่วง แก้ระดูตกหนัก บำรุงร่างกาย
งิ้วป่า (งิ้วผา ,นุ่นป่า) ไม้ยืนต้นขนาดกลางถึงขนาดใหญ่
ราก รสเมาเบื่อ สรรพคุณ บำรุงกำลัง ทำให้อาเจียน
ใบ ตำเป็นผง ทาภายนอกแก้ฟกช้ำ ฝนกับน้ำทาแก้ต่อมอักเสบ
ดอกแห้ง ทำยาทาระงับความปวด และแก้พิษไข้ใช้ผสมกับเมล็ดฝิ่น น้ำนมแพะ และน้ำตาลแก้ริดสีดวง
ยาง รสฝาด สรรพคุณ บำรุงกำลัง แก้ระดูขาว
หงอนไก่ดอกกลม(หงอนไก่ป่า) ไม้ดอกต้นเล็กๆ
ราก รสเผ็ดขื่นร้อนเล็กน้อย สรรพคุณ แก้เข้เพื่อลม (ไข้ฤดูฝนมีอาการท้องอืดเฟ้อ) แก้ไข้พา แก้โลหิต แก้ลมอัมพฤกษ์ บำรุงธาตุ แก้หืด แก้เสมหะ
หงอนไก่ทะเล ไม้ยืนต้นขนาดกลาง
ราก รสกร่อยเค็ม สรรพคุณ ขับน้ำคาวปลาหลังคลอดบุตร แก้ประจำเดือนไม่ปกติ
เหงือกปลาหมอ (ดอกขาว,ดอกสีฟ้า) ไม้พุ่มขนาดกลางใบเป็นจักเว้าใหญ่ ริมใบมีหนามแหลมคม
ใบ รสร้อนเล็กน้อย สรรพคุณ ตำพอกรักษาโรคปวดบวมและแผลอักเสบ
ใบอ่อน ต้มกับเปลือกต้นอบเชย รับประทานแก้ท้องขึ้นอืดเฟ้อ
ลูก รสร้อน สรรพคุณ ขับโลหิตอย่างแรง แก้ฝีตานซาง
ราก รสเฝื่อนเค็ม สรรพคุณ ต้มอาบแก้พาไข้หัวผื่นคัน แก้โรคผิวหนังทุกชนิด
ต้นมัดตำให้ละเอียด พอกปิดแผลเรื้อรัง ถอนพิษ รับประทานแก้พิษฝีดาษ เป็นยาตัดรากฝี ใช้ทั้ง 5 รสร้อน สรรพคุณ แก้ไข้หัว แก้พาฝี แก้พิษกาฬได้ดีมาก
จักรนารายณ์ ไม้ต้นเล็ก
ใบสด รสเย็น สรรพคุณ ตำผสมสุราพอกปิดแก้พิษฝี แก้ปวด แก้ฟกบวม ถอนพิษ ได้ดี แก้อักเสบทุกชนิด แก้พิษสัตว์กัดต่อย
จันทน์กระพ้อ ไม้ยืนต้นขนาดกลาง
แก่น รสร้อนหอม สรรพคุณ แก้ไข้สันนิบาต แก้ไข้เพื่อเลือดและลม
ดอก รสเย็นหอมจัด สรรพคุณ แก้ไข้ บำรุงหัวใจ
จันทน์เกราะ ไม้ยืนต้นขนาดกลางถึงใหญ่
เนื้อไม้ รสขมหอม สรรพคุณ แก้ไข้ตัวร้อน แก้ไข้เพื่อดี แก้กระษัย แก้ตับปอดพิการ แก้ร้อนในกระหายน้ำ
จันทน์ชะมด หรือ จันทน์หอม ไม้ยืนต้นขนาดกลางถึงใหญ่
แก่น รสขมหอม สรรพคุณ บำรุงหัวใจ แก้ลมวิงเวียน แก้คลื่นเหียนอาเจียน ทำให้ใจชื่นบาน สดชื่นแจ่มใส ชูกำลังใช้ทำยาหอม
จันทน์แดง ไม้ยืนต้นขนาดย่อม
เนื้อไม้ และแก่น รสขมเย็น สรรพคุณ แก้ไอ แก้ซางอันบังเกิดแต่ดี แก้เลือดออกตามไรฟัน แก้บาดแผล แก้ไข้เพื่อดีพิการทำให้ชื่นใจ แก้ร้อนดับพิษไข้ทุกชนิด ฝนทาแก้ฟกบวม
จันทน์เทศ ไม้ยืนต้นขนาดใหญ่
เนื้อไม้และแก่น รสขมหอมร้อน สรรพคุณ แก้ไข้ดีเดือด ดีพลุ่ง แก้กระสับกระส่าย ตาลอยเผลอสติ บำรุงตับ ปอด น้ำดี
เมล็ดใน รสหอมฝาดหวานสุขุม สรรพคุณ แก้กระหายน้ำ บำรุงกำลัง แก้ลม แก้จุกเสียด แก้กำเดา แก้ท้องร่วง แก้ปวดขัดมดลูก ขับลมในลำไส้ บำรุงโลหิต แก้บิด บำรุงธาตุ
รกหุ้มเมล็ด(ดอก) รสหอมฝาดร้อน สรรพคุณ บำรุงโลหิต บำรุงผิวเนื้อให้เจริญ
จันทน์ลูกหอม ไม้ยืนต้นขนาดกลางถึงใหญ่
เนื้อไม้ รสขมหวาน สรรพคุณ บำรุงประสาท บำรุงเนื้อหนังให้สดชื่น แก้ไข้ตับ ปอดพิการ แก้ร้อนในกระหายน้ำ แก้เหงื่อตกหนัก ขับพยาธิ
ผลสุก รสหวานฝาด สรรพคุณ รับประทานกับน้ำกะทิสด บำรุงกำลัง แก้ท้องเสีย
จันทน์โอ หรือ ลูกอินทร์ ไม้ยืนต้นขนาดกลางถึงใหญ่
เนื้อไม้ รสขมหวาน สรรพคุณ บำรุงประสาท บำรุงกำลัง แก้ตับปอดพิการ แก้ไข้ แก้ร้อนในกระหายน้ำ แก้เหงื่อตกหนัก แก้ไข้ตัวร้อน
จันทนา (จันทน์ขาว) ไม้พุ่มยืนต้นขนาดกลาง
เนื้อไม้ รสขมเย็น สรรพคุณ แก้ไข้อันบังเกิดแต่ตับและดี บำรุงเลือดลม
แก่น รสหอมเย็นติดร้อน สรรพคุณ แก้ไข้กำเดา บำรุงหัวใจ แก้ลม แก้อ่อนเพลีย
จาก     ไม้กอใบคล้ายใบมะพร้าว เกิดที่ลุ่มเค็ม
ใบ รสฝาด สรรพคุณ แก้ลมจรต่างๆ แก้เสมหะและดับพิษทั้งปวง
นมจาก เป็นเกล็ดสีดำอยู่ใต้ท้องใบ รสฝาดกร่อย สรรพคุณ แก้ลมจร ลมป่วง แก้ไข้ ท้องเสีย แก้พิษตานซ่างลิ้นเป็นฝ้าละอองขาว
จามจุรี    ,ก้ามปู,ฉำฉา ไม้ยืนต้นขนาดใหญ่
เปลือกต้น รสฝาด สรรพคุณ สมานแผลในปาก ในคอ เหงือกหรือฟันผุ แก้ริดสีดวงทวาร แก้ท้องร่วง ห้ามโลหิตตกใน
เมล็ด รสฝาดเมา สรรพคุณ แก้กลาก เกลื้อน และโรคเรื้อน แก้เยื่อตาอักเสบ
ใบ รสเย็น สรรพคุณ ทำให้เย็นดับพิษ แก้ปวดแสบปวดร้อน
จิกเขา     ไม้ยืนต้นขนาดกลางถึงใหญ่
เปลือกต้น รสร้อนเล็กน้อย สรรพคุณ แก้ปวดศีรษะ แก้เสมหะพิการ แก้ระดูขาว
เมล็ด รสร้อน สรรพคุณ แก้แน่นจุกเสียด
จิกนา ไม้ยืนต้นขนาดกลาง
เปลือกต้น รสร้อนเล็กน้อย สรรพคุณ แก้ปวดศีรษะ แก้เลือดออกตามไรฟัน ใช้เบื่อปลา
เนื้อไม้ รสร้อนเฝื่อนๆ สรรพคุณ ขับระดูขาว
เมล็ด รสร้อน สรรพคุณ แก้แน่นจุกเสียด รัดมดลูกหลังการคลอดบุตร แก้เยื่อตาอักเสบ แก้อาเจียน ฝนทาแก้ตัวร้อน แก้ไอเด็ก
ใบ รสฝาด สรรพคุณ แก้ท้องร่วง
ราก รสขื่นเอียน สรรพคุณ ระบายท้อง
จุกโรหิณี ไม้พุ่มขนาดย่อม
ราก รสขมเย็น สรรพคุณ ถอนพิษไข้กาฬ แก้ร้อนในกระหายน้ำ ลดความร้อนใน ร่างกาย บางตำราว่า รสสุขุม สรรพคุณ แก้ไข้เพื่อโลหิต แก้ลมปลายไข้
เจตพังคี ไม้ต้นเล็กๆ
ราก รสเผ็ดขื่นปร่า สรรพคุณ แก้ท้องขึ้นปวดแน่นในท้อง ขับลมทำให้เรอ ฝนกับน้ำปูนใส ผสมกับมหาหิงคุ์และการบูรทาท้องเด็กอ่อน แก้ท้องขึ้นอืดเฟ้อ แก้ปวดท้อง ขับผายลม
เจตมูลเพลิงขาว ไม้พุ่มขนาดเล็ก
ใบ รสร้อน สรรพคุณ แก้ลมและเสมหะ
ดอก รสร้อน สรรพคุณ แก้โรคตา แก้หนาวและเย็น
ต้น รสร้อน สรรพคุณ ขับโลหิตประจำเดือน
ราก รสร้อน สรรพคุณ ขับลมในกระเพาะอาหารและลำไส้ แก้ริดสีดวงทวาร แก้บวม แก้คุดทะราด บำรุงธาตุ บำรุงโลหิต
เจตมูลเพลิงแดง (ไฟใต้ดิน) ไม้พุ่มขนาดเล็ก
ราก รสร้อน สรรพคุณ บำรุงธาตุ บำรุงโลหิต ขับลมในลำไส้และกระเพาะอาหารให้เรอ แก้ท้องอืด เฟ้อ เสียด แน่นหน้าอก ทำให้ร่างกายเกิดความอบอุ่น ถ้ารับประทานมาก ทำให้แท้งลูก บดเป็นผงปิดพอกฝี ทำให้เกิดความร้อน เกลื่อนฝีได้ แก้ริดสีดวงทวาร
เฉียงพร้านางแอ ไม้ยืนต้นขนาดย่อมถึงขนาดกลาง
เปลือกต้น รสฝาดเย็น สรรพคุณ ลดความร้อน แก้ไข้ กล่อมเสมหะ แก้ร้อนในกระหายน้ำ
ชะมดต้น(ฝ้ายผี) ไม้ล้มลุกเนื้ออ่อนหรือไม้พุ่ม
ใบ รสเมาเบื่อ สรรพคุณ ฆ่าพยาธิผิวหนัง กลาก เกลื้อน
ดอก รสเมาเบื่อ สรรพคุณ แก้พยาธิไส้เดือน
ต้น รสเมาเบื่อ สรรพคุณ เกลื้อนช้าง เกลื้อนใหญ่ เรื้อนกวาง เรื้อนน้ำเต้า
ราก รสเมาเบื่อ สรรพคุณ ฆ่าพยาธิตามชุมชนและรากผม รังแค
ลูกและใบ ตำพอกฝี เร่งหนองให้แตกเร็ว
เปลือกต้น รสเมาเบื่อ สรรพคุณ ตำคั้นเอาน้ำหยอดหูฆ่าแมงเข้าหู ใช้ทั้ง 5 รสเมาเบื่อ สรรพคุณ รักษาฝีภายใน
ชะมวง(ส้มมวง) ไม้ยืนต้นขนาดย่อมถึงขนาดกลาง
ใบ ผล รสเปรียว สรรพคุณ ระบายท้อง แก้ไข้ กัดฟอกเสมหะ แก้ธาตุพิการ
ราก รสเปรี้ยว สรรพคุณ แก้ไข้ตัวร้อน
ชบา     ไม้พุ่มขนาดย่อม
รากสด รสร้อนเล็กน้อย สรรพคุณ ตำพอกแก้พิษฝี ฟกบวม รับประทานขับน้ำย่อยอาหาร เจริญอาหาร
ชะอม     ไม้พุ่มขนาดย่อม
ราก รสร้อนเล็กน้อย สรรพคุณ แก้ท้องขึ้นอึกเฟ้อ ขับลมในลำไส้ แก้ปวดเสียวในท้อง(มดลูกอักเสบ)
ชะเอมเทศ(ชะเอมจีน) ไม้ยืนต้นขนาดกลาง
ใบ รสเฝื่อนหวาน สรรพคุณ ทำให้เสมหะแห้ง แก้ดีพิการ
ดอก รสเฝื่อน สรรพคุณ แก้คัน แก้ฝีดาษ
ต้น รสหวานน้อย สรรพคุณ ขับลมให้ลงเบื้องต่ำ
ราก รสหวาน สรรพคุณ ขับเลือดเน่า บำรุงหัวใจชุ่มชื้น แก้กำเดา แก้เสมหะเป็นพิษ แก้น้ำลายเหนียว ทำให้ชุ่มคอ
เปลือกราก ทำให้อาเจียน
ชมพู่น้ำดอกไม้ ไม้ยืนต้นขนาดกลาง
เนื้อในลูก รสเปรี้ยวหวานเย็น สรรพคุณ ปรุงยาหอมชูกำลัง ทำให้ใจคอชุ่มชื่น บำรุงหัวใจเหมาะสำหรับเป็นอาหารแก่คนไข้หนัก
ชา หรือ เมี่ยง ไม้ต้นขนาดย่อม
ใบ รสฝาด สรรพคุณ รมแก้หืด ชงแก่ ๆ รับประทาน แก้พิษของยาอันตราย สมานแผล
กากใบชา ใช้โขลกหิดพอกแผลถูกไฟ ถูกน้ำร้อนลวก บางตำราว่า รสฝาด สรรพคุณ แก้ท้องร่วง แก้ร้อนในกระหายน้ำ แก้ปวดเมื่อยตามร่างกาย บำรุงหัวใจให้ชุ่มชื่น
ช้าพลู(ผักอีไร) ไม้ต้นเล็กๆ
ราก รสเผ็ดร้อนเล็กน้อย สรรพคุณ แก้คูถเสมหะ ขับเสมหะให้ตกทางทวารหนัก
ต้น รสเผ็ดร้อนเล็กน้อย สรรพคุณ แก้เสมหะในทรวงอก
ลูก(ดอก) รสเผ็ดร้อนเล็กน้อย สรรพคุณ แก้เสมหะในลำคอ
ใบ รสเผ็ดร้อนเล็กน้อย สรรพคุณ ทำให้เสมหะงวดและแห้งเข้า
ช้างงาเดียว ไม้ต้นเล็กๆ
ราก รสขื่น สรรพคุณ แก้พิษฝีภายใน แก้กระษัย แก้ปัสสาวะพากร แก้ไตพิการ
ชิงขี่     ไม้พุ่มขนาดย่อม
ต้น รสขื่นปร่า สรรพคุณ แก้ฟกบวม
ลูก รสขื่นปร่า สรรพคุณ แก้เจ็บคอ ลำคออักเสบ
ดอก รสขื่นเมา สรรพคุณ แก้โรคมะเร็ง
ราก รสขมขื่น สรรพคุณ แก้ไข้เพื่อลม ขับลมในท้องให้ซ่านออกมา แก้ไข้ร้อนในทุกชนิด
ใบ รสเฝื่อนเมา สรรพคุณ ต้มเอาน้ำอาบแก้โรคผิวหนัง ไข้ฝีกาฬ สันนิบาต ตะคริว
ชุมเห็ดเทศ ไม้พุ่มใหญ่
ใบ รสเบื่อเอียน สรรพคุณ ตำหรือขยี้ทาแก้กลากเกลื้อน โรคผิวหนังชนิดมีตัว
ต้น รสเบื่อเอียน สรรพคุณ ขับพยาธิไส้เดือน
ดอก รสเบื่อเอียน สรรพคุณ ระบายอ่อนๆ
ต้น ราก ใบ รสเบื่อเอียน สรรพคุณ แก้กระษัยเส้น แก้ท้องผูก ขับปัสสาวะ
ชุมเห็ดไทย(ชุมเห็ดเล็ก) ไม้ต้นขนาดเล็ก
เมล็ด คั่วให้เกรียม ตำผง ชงน้ำร้อนเหมือนกาแฟ รสขมหอมเล็กน้อย สรรพคุณ บำรุงหัวใจให้ชุ่มชื่น ทำให้นอนหลับ แก้กระษัย ขับปัสสาวะ
ใช้ทั้ง 5 รสขมเบื่อ สรรพคุณ แก้ไข้ ขับพยาธิในท้องเด็ก
ช้อยนางรำ (สอยนางรำ) ไม้พุ่มขนาดย่อม
ใบ รสเย็น สรรพคุณ แก้ไข้ตัวร้อน แก้ไข้พิษ
ชัด     ไม้ต้นขนาดย่อม
เมล็ด(ลูก) รสฝาด สรรพคุณ แก้ท้องร่วง กล่อมเสมหะและอาจม
ซาก     ไม้ยืนต้นขนาดใหญ่
ไม้นี้รับประทานไม่ได้ เป็นพาอาจถึงตายได้ ถ้าจะนำไปปรุงเป็นยาต้องเผาให้เป็นถ่าน
ถ่าน รสเมาเบื่อ สรรพคุณ แก้ไข้พิษเซื่องซึม แก้โรคผิวหนัง
ดีหมี     ไม้ต้นขนาดใหญ่
เนื้อไม้ รสขม สรรพคุณ ระงับความร้อน ดับพิษไข้ แก้ปวดศีรษะ ขับเหงื่อ
ตะโกนา(พญาช้างดำ) ไม้ยืนต้นขนาดกลาง เรียกชื่อ ตะโก หรือ พญาช้างดำ
ผล รสฝาด สรรพคุณ แก้ท้องร่วง ตกโลหิต แก้มวนท้อง ขับพยาธิ แก้กระษัย แก้ฝีเน่าเปื่อย
เปลือกลูก เผาเป็นถ่าน แช่น้ำรับประทาน ขับระดูขาว ขับปัสสาวะ
เปลือกต้นและเนื้อไม้ รสฝาดติดขม สรรพคุณ บำรุงธาตุ บำรุงกำลัง บำรุงกำหนัด แก้กามตายด้าน
เปลือกต้น เผาเป็นด่างแช่น้ำรับประทาน ขับระดูขาว ขับปัสสาวะ ต้มกับเกลือรักษารำมะนาด แก้ปวดฟัน เป็นยาอายุวัฒนะ
ตะโกสวน(ตะโกไทย) ไม้ยืนต้นขนาดกลาง
เปลือกต้นและลูกอ่อน รสฝาด สรรพคุณ แก้ท้องร่วง แก้อาเจียน แก้บิด สมานแผล
ตะขบไทย ไม้ยืนต้นขนาดกลาง
เนื้อไม้ รสฝาด สรรพคุณ แก้ท้องร่วง แก้บิดมูกเลือด
ราก รสฝาด สรรพคุณ กล่อมเสมหะ และอาจม
ใบ รสฝาดเอียน สรรพคุณ ขับเหงื่อ
ตะขบป่า ไม้ยืนต้นขนาดกลางมีหนาม
เนื้อไม้ รสเบื่อเอียน สรรพคุณ ขับพยาธิไส้เดือน แก้ตานขโมย แก้โรคผิวหนัง ผื่นคัน ประดง
ตะไคร้ต้น (ตะไคร้บก) ไม้ยืนต้นขนาดย่อมถึงกลาง
ราก รสปร่า สรรพคุณ ขับลมในลำไส้ ดับกลิ่นคาว ขับผายลม ทำให้เรอ แก้ปัสสาวะพิการ
ตะไคร้น้ำ ไม้พุ่มขนาดย่อมขึ้นอยู่ริมน้ำ
ราก รสจืด สรรพคุณ แก้กระษัย แก้ปัสสาวะพิการ แก้ช้ำรั่ว เบาหยดย้อย
ตะเคียนทอง ไม้ยืนต้นขนาดใหญ่
เนื้อไม้และแก่น รสขมหวาน สรรพคุณ แก้คุดทะราด แก้เสมหะ แก้โลหิต แก้กำเดา แก้ไข้     สัมประชวร (ไข้ที่มีอาการแสดงที่ดวงตา ให้เป็นสี แดง เหลือง เขียว)
ตับใหญ่(มะพลับดง) ไม้ยืนต้นขนาดกลาง
เนื้อไม้และราก รสฝาดเลี่ยนเย็น สรรพคุณ แก้พิษทั้งปวง แก้พิษวัณโรค
ตับเต่าน้อย ไม้พุ่มขนาดย่อม
รากและต้น รสขมเย็นเอียน สรรพำคุณ ดับพิษไข้ทั้งปวง แก้ตัวร้อน ดับพิษซาง แก้พิษฝีในท้อง
ตาตุ่ม ไม้ยืนต้นขนาดย่อมถึงกลาง
ต้น รสขมเอียนร้อน สรรพคุณ ขับผายลม แก้โลหิตพิการ ถ่ายเสมหะ
ใบ รสร้อนเอียน สรรพคุณ แก้ลมบ้าหมู
ยาง รสร้อน สรรพคุณ ถ่ายหนองและลม ถ่ายอุจจาระอย่างแรง และกัดทำลายอย่างแรงจนน้ำหมดตัวถึงตาย และเข้าตาอาจบอดได้
ตาเสือ ไม้ยืนต้นขนาดกลางถึงใหญ่
เปลือกต้น รสฝาด สรรพคุณ กล่อมเสมหะ และขับโลหิต
ใบ รสฝาดเฝื่อน สรรพคุณ แก้บวม
ผล รสฝาดเฝื่อน สรรพคุณ แก้บวมข้อ
ตาเสือทุ่ง ไม้ยืนต้น
เปลือกต้น รสฝาด สรรพคุณ แก้ริดสีดวงจมูก
ใบ รสขมฝาด สรรพคุณ แก้อหิวาตกโรค แก้ท้องร่วง แก้อาเจียน
ตานขโมย ไม้ยืนต้นขนาดกลางถึงใหญ่
เปลือกต้น รสเบื่อเมา สรรพคุณ แก้บิดมูกเลือด
เนื้อไม้ รสเบื่อเมา สรรพคุณ แก้พาตานซาง ขับพยาธิไส้เดือน แก้ซางลงท้อง
ใบ รสเบื่อเมา สรรพคุณ แก้เม็ดซางขึ้นปาก
ผล รสเบื่อเมา สรรพคุณ แก้ตานขโมย พุงโร
ราก รสเบื่อเมา สรรพคุณ ขับพยาธิทุกชนิด แก้พิษตานซาง แก้ท้องร่วง
ตานดำ ไม้ยืนต้นขนาดใหญ่
เนื้อไม้และราก รสเมาเอียน สรรพคุณ ขับพยาธิไส้เดือน ตัวตืด แก้พิษซาง ผอมแห้ง ละลายไขข้อ ทำให้เกิดความร้อน
ตาลโตนด ไม้ยืนต้นสูง จำพวกปาล์ม
งวงตาล รสหวานเย็น สรรพคุณ แก้พิษตานซาง ขับพยาธิ ทำให้ดวงจิตชื่นบาน
ก้านตาลและใบสด ลนไฟบิดเอาน้ำรับประทาน รสฝาด สรรพคุณ แก้บิด แก้ท้องร่วง แก้โลหิต อมแก้ปากเปื่อย
ราก รสหวานเย็น สรรพคุณ แก้พิษตานซาง ชูกำลัง ขับพยาธิ
ตานเสี้ยน ไม้ยืนต้นขนาดย่อมถึงกลาง
เปลือกต้นและเนื้อไม้ รสเบื่อเมาเล็กน้อย สรรพคุณ แก้อุจจาระธาตุพิการ อุจจาระเป็นฟองสีเขียว สีขาวเป็นมูกเลือด
ราก รสจืดเบื่อเล็กน้อย สรรพคุณ แก้ตานซาง กล่อมอาจม ขับพยาธิไส้เดือน
ตีนเป็ดตัน (พญาสัตตบรรณ)ไม้ยืนต้นขนาดกลางถึงใหญ่
เปลือกต้น รสขม สรรพคุณ แก้ไข้เพื่อดีพิการ สมานลำไส้
ใบ รสจืด สรรพคุณ แก้ไข้หวัด
ดอก รสขมเย็น สรรพคุณ แก้ไข้เพื่อโลหิต ไข้ตัวร้อน ไข้เหนือ
ราก รสร้อนเล็กน้อย สรรพคุณ ขับผายลม
กระพี้ รสร้อนเล็กน้อย สรรพคุณ ขับโลหิตให้ตก
ตีนเป็ดน้ำ ไม้ยืนต้นขนาดกลาง
เปลือกต้น รสจืดเฝื่อน สรรพคุณ แก้นิ่ว แก้ไข้
กระพี้ รสเบื่อเมา สรรพคุณ แก้เกลื้อน
ใบ รสเมาเบื่อ สรรพคุณ ฆ่าพยาธิผิวหนัง กลาก เกลื้อน แก้ไข้หวัด
ตูมกาต้ม ไม้ยืนต้นขนาดกลางถึงใหญ่
เปลือกต้น รสเมาเบื่อ สรรพคุณ แก้พิษสัตว์กัดต่อย พิษงูกัด โดยฝันกับสุรา ชุบสำลีปิดบาดแผล ผสมรำให้ม้ากิน ขับพยาธิตัวดีด เมล็ด รสเมา สรรพคุณ รับประทานทำให้อาเจียน อันตรายถึงตายได้
เตยหอม ไม้น้ำต้นเล็กๆ เป็นกอ
ใบ รสเย็นหอม สรรพคุณ บำรุงหัวใจ ดับพิษไข้ ชูกำลัง
รากและต้น รสจืดหอม สรรพคุณ แก้กระษัย,ไตพิการ ขับปัสสาวะ
ต่อไส้ ไม้ยืนต้นขนาดย่อม
ราก รสจืดเอียน สรรพคุณ ขับปัสสาวะ บำรุงเส้นเอ็น
ใบอ่อน ตำผสมดินสอพองสุมขม่อมเด็ก แก้หวัดคัดจมูก
เต่าร้าง(เต่ารั้ง) ไม้ยืนต้นขนาดกลางจำพวกหมาก
หัวและราก รสหวานเย็นขม สรรพคุณ ดับพิษตับ ปอด แก้หัวใจพิการ
ตองแตก หรือ ทนดี ไม้พุ่มขนาดย่อม
ราก รสจืดเฝื่อนขมน้อย สรรพคุณ ระบายอ่อนๆ ถ่ายลมถ่ายเสมหะ ไม่ไซ้ท้อง
ใบและเมล็ด รสเบื่อขมน้อย สรรพคุณ ถ่ายพยาธิ แก้ฟกบวม แก้ดีซ่าน แก้หืด
ถั่วแระต้น ไม้พุ่มเล็กๆ
เมล็ด รสมัน สรรพคุณ บำรุงเส้นเอ็น ทำให้เกิดความอบอุ่น
ราก รสจืด สรรพคุณ ขับปัสสาวะ แก้น้ำปัสสาวะเป็นสีแดงเหลืองคล้ายขมิ้น และ ปัสสาวะน้อย
ถั่วแระผี ไม้พุ่มเล็กๆ
ราก รสจืดขื่นๆ สรรพคุณ ขับละลายก้อนนิ่วเกิดจากไต กระตุ้นเตือนไตให้ทำงาน
ทรงบาดาล ไม้พุ่มขนาดย่อม
ราก รสเบื่อขม สรรพคุณ ถอนพิษผิดสำแดง(ไข้ซ้ำ) แก้สะอึก (เนื่องจากกระเพาะอาหารขยายตัว)
ทับทิม ไม้พุ่มใบเล็กๆยอดแดง มีอยู่2ชนิด คือ ชนิดดอกแดง และชนิดดอกขาว
ต้น ราก รสเบื่อเมา สรรพคุณ ขับพยาธิตัวตืด และพยาธิไส้เดือน
ใบ รสฝาด สรรพคุณ แก้เด็กท้องร่วง บิดมูกเลือด
เปลือกลูก รสฝาด สรรพคุณ แก้ท้องร่วง บิด ปิดธาตุ ฝนกับน้ำปูนใส ทาแก้พุพอง เน่าเปื่อย
ทับทิมทั้ง5 สรรพคุณ แก้ท้องเสีย บิด มูกเลือด
ท้าวยายม่อม ไม้ยืนต้นขนาดย่อม
ต้น รสจืดเฝื่อน สรรพคุณ ขับเสมหะให้ลงเบื้องต่ำ ขับพิษไข้หัว (หัดสุกใสดำแดง) แก้ไข้
ราก รสจืดขื่น สรรพคุณ แก้พิษงู แก้ร้อนในกระหายน้ำ แก้อาเจียน แก้หืดไอ แก้พิษฝี
ท้ายยายม่อมดอกแดง(ปทุมราชา)
ราก รสจืดขื่น สรรพคุณ ถอนพิษสัตว์กัดต่อย แก้พิษงู
ทิ้งถ่อน (พญาช้างเผือก,พญาฉัททัน) ไม้ยืนต้นขนาดกลาง
เปลือกต้น รสร้อนสุขุม สรรพคุณ เจริญอาหาร ขับผายลม บำรุงธาตุ แก้ธาตุพิการ
ราก แก่น รสขมร้อนเล็กน้อย สรรพคุณ แก้เจ็บเอว เจ็บหลัง เส้นตึง ท้องอืด
ใบ เผาไฟผสมกับน้ำยาสูบ ฉีดฆ่าตัวแมลงและตัวหนอนได้
เทพทาโร ไม้ยืนต้นขนาดใหญ่
เปลือกต้น รสร้อน สรรพคุณ แก้ลมจุกเสียด แน่น เฟ้อ แก้อาการปวดท้อง ขับผายลม บำรุงธาตุ ขับลมในลำไส้ และกระเพาะอาหาร
ทุเรียน ไม้ยืนต้นขนาดกลาง
ราก รสฝาด สรรพคุณ คุมธาตุ แก้ท้องร่วง
เปลือกลูก รสฝาด สรรพคุณ คุมธาตุ สมานแผล แก้น้ำเปลืองเสียพุพอง แก้ฝีตานซาง
กลิ่นของเปลือกลูกทุเรียน ขับไล่ตัวเรือดได้ เผาเป็นขี้เถ้า ละลายน้ำมันมะพร้าว ทาแก้คางทูม
เนื้อในลูก มีธาตุกำมะถัน รับประทานมากๆ ทำให้เกิดความร้อนในร่างกาย แก้โรคผิวหนังและขับพยาธิไส้เดือนในท้องได้
ทองพันชั่ง ไม้พุ่มต้นเล็ก
ใบ รสเบื่อเย็น สรรพคุณ ดับพิษไข้ แก้ไข้ตัวร้อน แก้พยาธิผิวหนัง
ราก รสเมาเบื่อ สรรพคุณ แก้กลากเกลื้อน ผื่นคัน และโรคผิวหนังที่เป็นน้ำเหลืองบางชนิด
ทองระอาหรือลิ้นงูเห่า ไม้พุ่มขนาดเล็ก
ใบ รสเย็นเบื่อ สรรพคุณ ตำกับสุรา พอกแก้ปวดฝี ถอนพิษปวดอักเสบ
ราก รสเย็นเบื่อ สรรพคุณ ฝนกับสุรา ทาแก้พิษตะขาบ แมลงป่อง
ทองหลาง ไม้ยืนต้นขนาดกลาง มีหนามตลอดทั้งต้น
ใบ เปลือกต้น รสเฝื่อนเอียนเย็น สรรพคุณ แก้เสมหะ แก้ลมเป็นพิษ หยอดตาแก้ตาแดงตาฝ้าฟางและตาแฉะ
ราก รสเมาเอียนเย็น สรรพคุณ แก้พยาธิในท้อง แก้ตาฟาง แก้เสมหะ    
ทองหลางใบมน (ทองหลางบก) ไม้ยืนต้นขนาดกลาง ใบคล้ายใบถั่วพู
เปลือกต้น รสเฝื่อนเอียน สรรพคุณ แก้เสมหะ แก้ลม แก้ก้อนนิ่วในไต
กระพี้ รสเฝื่อนเอียน สรรพคุณ แก้พิษฝี
แก่น รสเฝื่อนเอียนเย็น สรรพคุณ แก้ฝีในท้อง(วัณโรค)
ใบ รสเบื่อเอียนเย็น สรรพคุณ ขับพยาธิไส้เดือน แก้ตัวร้อน แก้ริดสีดวง
ดอก รสขื่นเอียนเย็น สรรพคุณ ขับโลหิตระดู
ลูก(ฝัก)รสขม สรรพคุณ บำรุงน้ำดี
ราก รสเฝื่อนเอียน สรรพคุณ แก้พิษทั้งปวง
ทองหลางใบมนต่าง ไม้ยืนต้นขนาดกลาง ใบตามเส้นเป็นสีเหลืองแกมเขียว ใบเหมือนทองหลางใบมน
ใบสด รสเอียนเย็น สรรพคุณ แก้ไข้ตัวร้อน ดับพิษ
ใบแก่สด รมควันไต้ให้ตายนึ่งชุบสุราปิดแผล แก้เนื้อร้ายตายลุกลามบวมแดง(เนื้อเน่า)
ทองโหลง ไม้ยืนต้นขนาดกลาง ไม่มีหนาม
ใบ เปลือกต้น รสเฝื่อนเอียนเย็น สรรพคุณ แก้ไข้ แก้ร้อนในกระหายน้ำ แก้โรคตา
เทียนเกล็ดหอย ไม้ต้นเล็กๆ
เมล็ด รสเผ็ดร้อนขมหอม สรรพคุณ แก้ลมวิงเวียน หน้ามืด ตามัว แก้โลหิตจาง แก้เย็นชาปลายมือปลายเท้า
เทียนขม ลักษณะไม่ปรากฏ เพราะส่งมาจากต่างประเทศ
เมล็ด รสขม สรรพคุณ แก้ไข้ แก้ดีพิการ แก้ครั่นเนื้อครั่นตัว นอนสะดุ้งผวา หลับๆ ตื่นๆ
เทียนขาว ไม้ต้นเล็กๆ (ยี่หร่า)
เมล็ด รสเผ็ดร้อนขม สรรพคุณ บำรุงกำลัง ขับผายลม แก้เส้นศูนย์กลางท้องพิการ แก้ชีพจรอ่อนหรือพิการ นอนสะดุ้งผวา(โทษน้ำดี) แก้คลั่งเพ้อ
เทียนแดง ไม้ต้นเล็กๆคล้ายผักชี
เมล็ด รสเผ็ดร้อนขมเล็กน้อย สรรพคุณ ขับเสมหะ แก้ลม แก้น้ำดีพิการ แก้ลมเสียดแทง แก้คลื่นเหียนอาเจียน
เทียนดำ ไม้พุ่มขนาดย่อม
เมล็ด รสเผ็ดขม สรรพคุณ ขับเสมหะให้ลงสู่คูถทวาร ขับลมในลำไส้ แก้อาเจียน บำรุงโลหิต
ใบและต้น รสจืดเฝื่อน สรรพคุณ แก้หนอนใน(กามโรค)
เปลือกต้น รสจืดเฝื่อน สรรพคุณ ขับระดูขาว
เทียนต้น หรือ เทียนย้อมมือ ไม้พุ่ม
ใบ รสฝาด สรรพคุณ แก้เล็บถอด อักเสบช้ำ
ยอดอ่อน รสฝาด สรรพคุณ แก้เด็กท้องร่วงได้ผลดีทุกระยะ
เทียนตากบ ไม้ต้นเล็กๆ
เมล็ด รสเผ็ดร้อนขมหอม ขับลมในลำไส้ให้ผายเรอ แก้กระเพาะอาหารพิการ กำเริบ หย่อน พิการ
เทียนตาตั๊กแตน ไม้ต้นเล็กๆ
เมล็ด รสขมเผ็ดร้อนเล็กน้อย สรรพคุณ บำรุงธาตุ แก้เสมหะพิการ แก้กำเดา
เทียนเยาวพาณี คล้ายผักชี แต่โตกว่า
เมล็ด รสหวานกลิ่นหอม สรรพคุณ กระจายเสมหะ กระจายลมที่ลั่นโครกครากอยู่ในท้อง แก้จุกเสียด แก้ลมปั่นป่วนอยู่รอบขอบสะดือ แก้คลื่นเหียน อาเจียน
เทียนลวด ไม่ปรากฏลักษณะ เพราะสั่งมาจากต่างประเทศ
ราก รสร้อนขมหอม สรรพคุณ แก้น้ำดีพิการ แก้กำเดา นอนสะดุ้งสะทกสะท้าน แก้เพ้อคลั่ง ขับน้ำดีให้ตกลำไส้
เทียนดอก ไม้ต้นเล็กๆ นิยมใช้ดอกสีขาวทำยา
ใบ รสเย็น สรรพคุณ ตำพอกแก้ปวดนิ้วเท้า (เก๊าท์) เล็บขบ ถอนพิษปวดอักเสบ
ไทรกร่าง ไม้ยืนต้นขนาดใหญ่
เปลือกต้น รสฝาด สรรพคุณ ต้มชะล้างบาดแผล สมานแผล
ไทรใหญ่ ไม้ยืนต้นขนาดใหญ่
เปลือกต้น รสฝาด สรรพคุณ สมานแผล
ไทรย้อย ไม้ยืนต้นขนาดกลางถึงใหญ่
รากอากาศ รสจืด สรรพคุณ ขับปัสสาวะ แก้กระษัยไตพิการ บำรุงน้ำนม แก้ปัสสาวะมีสีต่างๆ
ทำมัง ไม้ยืนต้นขนาดกลางถึงใหญ่
เปลือกต้น รสร้อนหอมฉุน สรรพคุณ ขับผายลม แก้ท้องขึ้นอืดเฟ้อ บำรุงธาตุ แก้จุกเสียด
ธรณีสาร ไม้ยืนต้นขนาดเล็ก
ราก รสจืดเย็น สรรพคุณ แก้ไข้ตัวร้อน แก้พิษตานซางเด็ก
นนทรี ไม้ยืนต้นขนาดกลาง
เปลือกต้น รสฝาด สรรพคุณ ขับโลหิต กล่อมเสมหะและโลหิต แก้ท้องร่วง ขับผายลม
นมควาย ไม้ยืนต้นขนาดย่อม
ราก เนื้อไม้ รสฝาดเบื่อ สรรพคุณ แก้กระษัย แก้เบาเหลืองเบาแดง
นมนาง หรือ นมสาว ไม้ยืนต้นขนาดกลาง
เปลือกต้น รสเย็นเอียน สรรพคุณ บำรุงน้ำนม
เนื้อไม้และราก รสเย็น สรรพคุณ ระงับความร้อน แก้ไข้พิษ แก้ไข้หัวหัด สุกใส ดำแดง
ราก รสเย็น สรรพคุณ แก้คลื่นเหียนอาเจียน แก้เจ็บหลังเจ็บเอว
ใบ รสเย็น สรรพคุณ ตำผสมน้ำทาหรือพ่น แก้ร้อนภายใน
ลูก รสเย็น สรรพคุณ ต้มเอาน้ำรับประทานและอาบ แก้ซาง แก้เด็กตัวร้อน
นางแย้ม ไม้พุ่ม ราก รสเย็น
สรรพคุณ แก้พิษฝีภายใจ ขับปัสสาวะ แก้โรคลำไส้ แก้กระษัย ไตพิการ
แสดงความคิดเห็น